# En İyi Bebek Maması 👶 – Ebeveynlerin En Çok Tercih Ettikleri 11 Tavsiye

- Canonical URL: https://www.zovovo.com/en-iyi-bebek-mamasi/
- Published: 2020-09-14T18:00:32+03:00
- Modified: 2026-04-27T18:09:32+03:00
- Author: Zovovo
- Categories: En İyiler Listesi
- Summary: Son güncelleme: 21 Nisan 2026 Bebek maması seçerken çoğu ebeveynin aklındaki ilk soru aynı oluyor: Hangisi daha iyi? Ben bu soruya tek cümlelik, herkes için geçerli bir cevap vermenin doğru olmadığını düşünüyorum. Çünkü en iyi bebek maması; bebeğin yaşına, sindirim hassasiyetine, doktorun...

![ En İyi Bebek Maması – 2020 Güncel – Ebeveynlerin En Çok Tercih Ettikleri Öneri ](https://www.zovovo.com/wp-content/uploads/2020/09/bebek-beslenmesinde-bu-gidalara-dikkat-min.jpg)

---

**Son güncelleme: 21 Nisan 2026**

Bebek maması seçerken çoğu ebeveynin aklındaki ilk soru aynı oluyor: Hangisi daha iyi? Ben bu soruya tek cümlelik, herkes için geçerli bir cevap vermenin doğru olmadığını düşünüyorum. Çünkü en iyi bebek maması; bebeğin yaşına, sindirim hassasiyetine, doktorun yönlendirmesine ve ailenin günlük kullanım alışkanlıklarına göre değişebiliyor.

Bebek gelişiminde beslenme kadar dönemsel değişimleri doğru yorumlamak da önemlidir. Saç tarafında ebeveynleri sık endişelendiren konu için [bebeklerin saçları neden dökülür](https://www.zovovo.com/bebeklerin-saclari-neden-dokulur/) içeriğine geçebilirsiniz.

Bebek bakımında beslenme kadar günlük konforu etkileyen detaylar da önemli; özellikle banyo rutinini daha güvenli ve pratik hâle getirmek isteyenler için [Bebek Küveti](https://www.zovovo.com/bebek-kuveti/) seçeneklerine de göz atmak faydalı olabilir.

Bu yüzden bu içerikte tek bir markayı “en iyisi” ilan etmek yerine, en çok tercih edilen seçenekleri daha anlaşılır bir çerçevede topladım. Önce seçim yaparken nelere dikkat edilmesi gerektiğini özetliyorum, ardından öne çıkan markaları kısa artılarıyla birlikte sıralıyorum.

Önemli bir not da düşeyim: Anne sütü, mümkün olduğunda bebek beslenmesinde temel referans olmaya devam eder. Mama seçimi ise özellikle yenidoğan dönemi, alerji şüphesi, prematürite, kolik, reflü ya da özel beslenme ihtiyacı gibi durumlarda çocuk doktoruyla birlikte değerlendirilmelidir.

İçindekiler

- [Kısa cevap: En iyi bebek maması nasıl seçilir?](#Kisa-cevap-En-iyi-bebek-mamasi-nasil-secilir)

- [Bebek maması seçerken nelere dikkat edilmeli?](#Bebek-mamasi-secerken-nelere-dikkat-edilmeli)
- [1. Yaş dönemine uygun olmalı](#1-Yas-donemine-uygun-olmali)

- [2. İçeriğe tek tek bakmak gerekir](#2-Icerige-tek-tek-bakmak-gerekir)

- [3. Özel durumlarda standart öneri yeterli değildir](#3-Ozel-durumlarda-standart-oneri-yeterli-degildir)

- [4. Hazırlama ve saklama kolaylığı önemlidir](#4-Hazirlama-ve-saklama-kolayligi-onemlidir)

- [5. Düzenli bulunabilirlik de gerçek bir kriterdir](#5-Duzenli-bulunabilirlik-de-gercek-bir-kriterdir)

- [Bebek maması türleri nelerdir?](#Bebek-mamasi-turleri-nelerdir)
- [Başlangıç mamaları](#Baslangic-mamalari)

- [Devam mamaları](#Devam-mamalari)

- [Hassasiyet odaklı özel mamalar](#Hassasiyet-odakli-ozel-mamalar)

- [Toz ve hazır form seçenekleri](#Toz-ve-hazir-form-secenekleri)

- [En çok tercih edilen bebek maması markaları](#En-cok-tercih-edilen-bebek-mamasi-markalari)
- [1. Aptamil](#1-Aptamil)

- [2. Aptamil Prosyneo](#2-Aptamil-Prosyneo)

- [3. Bebelac](#3-Bebelac)

- [4. Similac](#4-Similac)

- [5. HiPP](#5-HiPP)

- [6. Hero Baby](#6-Hero-Baby)

- [7. Humana](#7-Humana)

- [8. Golden Goat](#8-Golden-Goat)

- [9. Evolvia](#9-Evolvia)

- [10. SMA](#10-SMA)

- [11. Töpfer](#11-Topfer)

- [Hangi aile için hangi yaklaşım daha mantıklı olabilir?](#Hangi-aile-icin-hangi-yaklasim-daha-mantikli-olabilir)

- [Mama değiştirirken acele karar vermemek neden önemli?](#Mama-degistirirken-acele-karar-vermemek-neden-onemli)

- [Kısa karşılaştırma: Bu listedeki markalar nasıl ayrışıyor?](#Kisa-karsilastirma-Bu-listedeki-markalar-nasil-ayrisiyor)
- [Yaygın ve kolay bulunanlar](#Yaygin-ve-kolay-bulunanlar)

- [Organik odağıyla öne çıkanlar](#Organik-odagiyla-one-cikanlar)

- [Keçi sütü bazlı alternatif arayanlara hitap edenler](#Keci-sutu-bazli-alternatif-arayanlara-hitap-edenler)

- [Daha özel ihtiyaç başlığıyla araştırılanlar](#Daha-ozel-ihtiyac-basligiyla-arastirilanlar)

- [Son karar verirken işinize yarayacak pratik öneriler](#Son-karar-verirken-isinize-yarayacak-pratik-oneriler)

- [Son söz](#Son-soz)

- [Sıkça Sorulan Sorular](#Sikca-Sorulan-Sorular)
- [Yeni doğanlar için en iyi bebek maması hangisidir?](#Yeni-doganlar-icin-en-iyi-bebek-mamasi-hangisidir)

- [Doktorların önerdiği en iyi bebek maması var mı?](#Doktorlarin-onerdigi-en-iyi-bebek-mamasi-var-mi)

- [Organik bebek maması daha mı iyidir?](#Organik-bebek-mamasi-daha-mi-iyidir)

- [Keçi sütlü bebek maması ne zaman düşünülür?](#Keci-sutlu-bebek-mamasi-ne-zaman-dusunulur)

- [Bebek maması değiştirirken nelere dikkat edilmeli?](#Bebek-mamasi-degistirirken-nelere-dikkat-edilmeli)

- [Dış Kaynaklar](#Dis-Kaynaklar)

- [Son Doğrulama ve Güncelleme Notu](#Son-Dogrulama-ve-Guncelleme-Notu)

## Kısa cevap: En iyi bebek maması nasıl seçilir?

Hızlı bir seçim çerçevesi isterseniz, ilk baktığım noktalar şunlar oluyor:

- bebeğin ayına uygun ürün basamağı

- içeriğin açık ve anlaşılır olması

- doktor önerisi gerektiren özel bir durum olup olmaması

- toz ya da kullanıma hazır form tercihi

- ürünün düzenli bulunabilir olması

- bebeğin tolere etmesi

Kısacası, iyi seçim sadece marka adıyla yapılmaz. Yaşa uygunluk, içerik ve bebeğin bireysel ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.

## Bebek maması seçerken nelere dikkat edilmeli?

### 1. Yaş dönemine uygun olmalı

Mamaların üzerinde genelde hangi ay aralığına uygun olduğu belirtilir. Yenidoğan dönemi için kullanılan formül ile devam sütleri aynı değildir. Bu yüzden sırf bir marka çok tercih ediliyor diye yaş basamağına bakmadan seçim yapmak doğru olmaz.

### 2. İçeriğe tek tek bakmak gerekir

Bir üründe prebiyotik, probiyotik, DHA, vitamin ve mineral desteği bulunabilir. Ancak bunların varlığı tek başına bütün bebekler için aynı sonucu vermez. Burada önemli olan, ürün içeriğinin açık olması ve bebeğin ihtiyacına uygunluğu.

### 3. Özel durumlarda standart öneri yeterli değildir

Gaz, kolik, alerji şüphesi, reflü, laktoz hassasiyeti ya da prematüre doğum gibi durumlarda “genel tavsiye” yerine doktor değerlendirmesi gerekir. Böyle bir durumda internetteki listeler ancak başlangıç fikri verebilir.

### 4. Hazırlama ve saklama kolaylığı önemlidir

Toz mamalar pratik ve yaygın seçeneklerdir. Bunun yanında kullanıma hazır sıvı formlar da bulunur. Hangi form tercih edilirse edilsin, paketteki hazırlama ve saklama talimatlarına birebir uyulması gerekir.

### 5. Düzenli bulunabilirlik de gerçek bir kriterdir

Bir ürün çok iyi içerikli olsa bile sürekli bulunamıyorsa aileler için zorlayıcı olabilir. Bu nedenle uzun vadeli kullanım düşünülüyorsa erişilebilirlik ve fiyat dengesi de hesaba katılmalıdır.

## Bebek maması türleri nelerdir?

### Başlangıç mamaları

Doğumdan itibaren kullanılan, yenidoğan dönemine uygun formüllerdir. Genelde “1 numara” olarak görülür.

### Devam mamaları

Bebeğin yaşına göre sonraki dönemde kullanılan ürünlerdir. “2” ve devamındaki aşamalar bu gruba girer.

### Hassasiyet odaklı özel mamalar

Kolik, sindirim hassasiyeti, alerji riski ya da başka özel durumlar için geliştirilen seriler bulunabilir. Bu grup özellikle doktor yönlendirmesiyle değerlendirilmelidir.

### Toz ve hazır form seçenekleri

En yaygın form toz mamadır. Bunun dışında bazı markalarda kullanıma hazır sıvı seçenekler de bulunur. Seyahat ve gece beslenmesi gibi durumlarda pratiklik farkı yaratabilir.

## En çok tercih edilen bebek maması markaları

Aşağıdaki liste, genel bilinirlik, ebeveyn ilgisi ve ürün çeşitliliği bakımından en çok araştırılan seçenekleri toplar. Sıralama kesin bir başarı sırası değildir.

### 1. Aptamil

[Aptamil](https://www.aptaclub.com.tr/urunlerimiz/bebek-sutleri.html), Türkiye’de en çok bilinen bebek maması markalarından biri. Yenidoğan döneminden devam sütlerine kadar geniş ürün ailesi sunması nedeniyle sık araştırılıyor.

Öne çıkan noktalar:

- farklı yaş basamakları için ayrı ürün seçenekleri sunması

- bazı serilerinde prebiyotik ve özel içerik vurgusunun öne çıkması

- piyasada yaygın bulunabilmesi

Kimler için daha cazip olabilir?

- yaygın bulunan bir marka arayanlar

- standart seri ile özel seri arasında seçim yapmak isteyenler

- ilk kez mama araştıran ebeveynler

### 2. Aptamil Prosyneo

Aptamil’in daha özel ihtiyaçlara hitap eden serilerinden biri olarak öne çıkıyor. Özellikle hassas sindirim, gaz ya da alerji riski gibi başlıklarda daha sık merak edilen ürün grupları arasında yer alıyor.

Öne çıkan noktalar:

- standart seriden daha hedefli konumlanan formül yaklaşımı

- hassasiyet yaşayan bebekler için daha çok araştırılması

- doktor tavsiyesiyle değerlendirmeye daha uygun bir seri olması

Ben olsam bu tip serilere geçmeden önce mutlaka doktor görüşünü netleştiririm. Çünkü özel seri ihtiyacı, yalnızca kullanıcı yorumuyla anlaşılacak bir konu değil.

### 3. Bebelac

[Bebelac](https://www.bebelac.com.tr/urunler), özellikle fiyat-performans dengesi ve bulunabilirlik açısından dikkat çeken markalardan biri. Başlangıç ve devam dönemi için farklı seçenekler sunuyor.

Öne çıkan noktalar:

- yaygın [market](https://www.zovovo.com/market-uygulamalari/) ve e-ticaret erişimi

- farklı yaş evrelerine yönelik ürün seçenekleri

- ebeveynlerin sık karşılaştırdığı markalar arasında yer alması

Kimler için uygun olabilir?

- ulaşılabilir ve bilinen seçenek arayanlar

- çok niş olmayan, genel kullanım odaklı ürünlere bakanlar

### 4. Similac

[Similac](https://similac.com.tr/), uzun süredir bilinen global markalardan biri. Özellikle bazı serilerinde palmiye yağı içermemesi gibi özelliklerle dikkat çeken ürünleri nedeniyle araştırılıyor.

Öne çıkan noktalar:

- global marka bilinirliği

- farklı içerik tercihleriyle öne çıkan seriler

- yenidoğan ve sonraki dönemler için seçenek sunması

Not olarak şunu ekleyeyim: ülkeye göre ürün içeriklerinde değişiklik olabildiği için, ürün karşılaştırması yaparken Türkiye’de satılan ambalaj bilgisini esas almak gerekir.

### 5. HiPP

[HiPP](https://hipp.com.tr/sut-formulu/hipp-organi%CC%87k-combioticr/), organik vurgusuyla öne çıkan markalardan biri. Resmî ürün sayfalarında Organik Combiotic serisi için ilave şeker içermediği bilgisi yer alıyor. Bu nedenle organik içerik arayan ebeveynlerin ilk baktığı markalardan biri hâline geliyor.

Öne çıkan noktalar:

- organik odaklı marka algısı

- süt formülü kategorisinde ayrı seri yapısı

- ilave şeker içermemesi gibi net etiket avantajları

Kimler için daha cazip olabilir?

- organik odaklı seçeneklere öncelik verenler

- içerik etiketini detaylı okumak isteyen ebeveynler

### 6. Hero Baby

[Hero Baby](https://www.herobaby.com.tr/), özellikle ek gıda ve kavanoz mama tarafında daha çok bilinse de bebek beslenmesi kategorisinde ebeveynlerin radarına giren markalardan biri.

Öne çıkan noktalar:

- bebek beslenmesi alanında geniş ürün algısına sahip olması

- ek gıda ile birlikte aynı marka altında devam etmek isteyen ailelerin ilgisini çekmesi

- sade ürün arayışında sık anılması

Burada küçük bir ayrım önemli: süt formülü ile kavanoz/ek gıda ürünleri aynı kategori değil. Karşılaştırma yaparken aynı ürün tiplerini karşı karşıya getirmek gerekir.

### 7. Humana

Humana, Türkiye’de daha niş görünse de ebeveyn forumlarında ve ürün karşılaştırmalarında adı sık geçen markalardan biri. Özellikle ithal formül arayan ailelerin baktığı seçenekler arasında yer alıyor.

Öne çıkan noktalar:

- farklı gramaj seçeneklerinin bulunabilmesi

- Avrupa menşeli ürün arayanların ilgisini çekmesi

- bazı serilerinde sade karbonhidrat yapısı vurgusuyla öne çıkması

### 8. Golden Goat

Golden Goat, keçi sütü bazlı formül arayan ebeveynlerin en sık karşılaştığı markalardan biri. İnek sütü bazlı seçeneklere alternatif arayanlar için ayrı bir kulvar oluşturuyor.

Öne çıkan noktalar:

- keçi sütü bazlı formül sunması

- farklı protein yapısı arayan ailelerin ilgisini çekmesi

- daha niş ama hedefli bir seçenek olması

Bu tip ürünlerde en kritik nokta şu: keçi sütlü olması, her bebek için otomatik olarak daha iyi olduğu anlamına gelmez. Doktor önerisi ve tolerans takibi burada daha da önemlidir.

### 9. Evolvia

Evolvia, özellikle yenidoğan ve ilk dönem mamaları arasında sık kıyaslanan markalardan biri. Genel olarak prebiyotik içerik ve sindirim desteği odağında araştırılıyor.

Öne çıkan noktalar:

- başlangıç döneminde sık karşılaştırılması

- ebeveynlerin “anne sütüne yakın içerik” arayışında değerlendirmesi

- piyasada bilinen alternatiflerden biri olması

### 10. SMA

SMA, uluslararası geçmişi olan ve özellikle bazı ebeveynler tarafından yurt dışı bağlantılı marka algısıyla tercih edilen seçeneklerden biri.

Öne çıkan noktalar:

- uzun marka geçmişi

- farklı yaş gruplarına uygun seri mantığı

- bazı ailelerin içerik yaklaşımı nedeniyle özellikle araştırması

SMA tarafında dikkat edilmesi gereken konu, seriden seriye içerik farkı olabilmesi. Bu yüzden marka adına bakmak yerine ürün etiketine bakmak daha sağlıklı olur.

### 11. Töpfer

Töpfer, organik ve keçi sütü bazlı seçeneklerle öne çıkabilen markalardan biri. Özellikle daha butik ve içerik odaklı marka arayan aileler tarafından araştırılıyor.

Öne çıkan noktalar:

- organik vurgulu ürünleriyle öne çıkması

- keçi sütü bazlı alternatifler sunabilmesi

- daha niş kullanıcı beklentilerine hitap etmesi

## Hangi aile için hangi yaklaşım daha mantıklı olabilir?

Aşağıdaki özet, marka seçimini kolaylaştırmak için hızlı bir yön bulma amacı taşır:

İhtiyaçDaha çok bakılan seçenek tipiNot

Yaygın bulunabilirlikAptamil, BebelacDüzenli erişim avantajı önemli olabilir

Organik odakHiPP, TöpferEtiketi dikkatle karşılaştırın

Keçi sütü bazlı alternatifGolden Goat, TöpferDoktor görüşü önemli

Özel seri arayışıAptamil ProsyneoGenel listeden ayrı düşünülmeli

Global marka tercihiSimilac, SMAÜlkeye göre içerik değişebilir

Bu tabloyu bir “tek doğru” listesi gibi değil, kısa yol haritası gibi düşünmek daha doğru olur.

## Mama değiştirirken acele karar vermemek neden önemli?

Bebek maması seçiminde ebeveynleri en çok zorlayan konulardan biri, ilk denemede mükemmel uyumu beklemek oluyor. Oysa bazı durumlarda değerlendirme biraz zaman ister. Yine de şu durumlar ortaya çıkıyorsa beklemek yerine çocuk doktoruna danışmak gerekir:

- belirgin kusma artışı

- döküntü ya da alerji şüphesi

- şiddetli huzursuzluk

- kilo alımıyla ilgili endişe

- kabızlık ya da ishalin uzaması

Özellikle yenidoğanlarda kendi başına sık mama değiştirmek yerine kontrollü ilerlemek daha güvenlidir.

## Kısa karşılaştırma: Bu listedeki markalar nasıl ayrışıyor?

### Yaygın ve kolay bulunanlar

- Aptamil

- Bebelac

- Similac

### Organik odağıyla öne çıkanlar

- HiPP

- Töpfer

### Keçi sütü bazlı alternatif arayanlara hitap edenler

- Golden Goat

- Töpfer

### Daha özel ihtiyaç başlığıyla araştırılanlar

- Aptamil Prosyneo

- bazı özel seri ürünler

## Son karar verirken işinize yarayacak pratik öneriler

- kutunun yaş uygunluğunu kontrol edin

- içerik tablosunu başka bir ürünle birebir karşılaştırın

- ilk seçimde yalnızca popülerliğe güvenmeyin

- özel durumlarda doktor yönlendirmesini öne alın

- aynı anda birden çok değişkeni değiştirmemeye çalışın

- ürünü satın almadan önce düzenli bulunup bulunmadığını da düşünün

Bebek bakımında diğer temel ihtiyaçları da planlıyorsanız, [bebek arabası tavsiyesi](https://www.zovovo.com/bebek-arabasi-tavsiye/), [bebek havlusu markaları](https://www.zovovo.com/bebek-havlusu-markalari/), [bebek yatağı](https://www.zovovo.com/bebek-yatagi/) ve [bebek kamerası markaları](https://www.zovovo.com/bebek-kamerasi-markalari/) içeriklerimize de göz atabilirsiniz.

## Son söz

En iyi bebek maması, en çok reklamı yapılan ya da en pahalı olan ürün demek değildir. Bence burada en doğru yaklaşım; yaşa uygun, içeriği anlaşılır, düzenli bulunabilen ve bebeğin tolere ettiği seçeneği bulmaktır. Eğer ortada gaz, alerji, prematürite ya da başka özel bir durum varsa, liste mantığından çıkıp doktor rehberliğine geçmek çok daha güvenli olur.

Siz de seçim yaparken önce yaş basamağına, sonra içeriğe, en son da marka algısına bakarsanız daha sağlıklı bir karar verebilirsiniz.

## Sıkça Sorulan Sorular

### Yeni doğanlar için en iyi bebek maması hangisidir?

Yeni doğanlar için tek bir marka herkes adına en iyi seçenek değildir. En doğru seçim; bebeğin doğum haftası, kilosu, emme durumu, sindirim toleransı ve doktor değerlendirmesine göre değişir. Bu dönemde özellikle 1 numara başlangıç mamaları değerlendirilir ve paket üzerindeki yaş uygunluğu mutlaka kontrol edilmelidir.

### Doktorların önerdiği en iyi bebek maması var mı?

Doktorlar genelde tek bir markayı herkes için önermek yerine, bebeğin ihtiyacına göre uygun formülü değerlendirir. Gaz, kolik, alerji şüphesi, reflü veya prematürite gibi durumlarda öneri tamamen değişebilir. Bu nedenle ‘doktorların önerdiği tek en iyi mama’ yaklaşımı yerine ‘doktorun bebeğe uygun gördüğü mama’ daha doğru bir ifadedir.

### Organik bebek maması daha mı iyidir?

Organik ibaresi bazı aileler için önemli bir tercih nedeni olabilir; ancak tek başına her bebek için daha iyi olduğu anlamına gelmez. Organik ürünlerde de yaş uygunluğu, içerik dengesi, bebeğin tolere etmesi ve doktor önerisi gibi temel kriterler önemini korur.

### Keçi sütlü bebek maması ne zaman düşünülür?

Keçi sütü bazlı mamalar, bazı ebeveynlerin alternatif olarak baktığı ürünlerdir. Ancak keçi sütlü olması otomatik olarak daha iyi veya her bebek için daha uygun olduğu anlamına gelmez. Böyle bir geçiş düşünülüyorsa özellikle doktor görüşü almak daha güvenlidir.

### Bebek maması değiştirirken nelere dikkat edilmeli?

Mama değiştirirken hızlı ve sık geçişler yapmak yerine kontrollü ilerlemek daha doğrudur. Kusma artışı, döküntü, uzun süren kabızlık veya ishal, şiddetli huzursuzluk ya da kilo alımıyla ilgili endişe varsa doktorla görüşmek gerekir. Özellikle yenidoğanlarda rastgele marka değiştirmek iyi bir yöntem değildir.

## Dış Kaynaklar

- [HiPP Organik Combiotic süt formülleri](https://hipp.com.tr/sut-formulu/hipp-organi%CC%87k-combioticr/)

- [HiPP 2 Organik Combiotic Devam Sütü ürün sayfası](https://hipp.com.tr/sut-formulu/ueruenler/hipp-organi%CC%87k-combioticr/hipp-2-organi%CC%87k-combioticr-devam-suetue-tr2475-01/)

- [Aptamil Türkiye bebek sütleri](https://www.aptaclub.com.tr/urunlerimiz/bebek-sutleri.html)

- [Bebelac ürünler](https://www.bebelac.com.tr/urunler)

- [Similac Türkiye](https://similac.com.tr/)

- [Hero Baby Türkiye](https://www.herobaby.com.tr/)

## Son Doğrulama ve Güncelleme Notu

**Son güncelleme:** 2026-04-21

- İçerik tamamen yeniden kurgulandı; eski dağınık marka listesi daha net bir seçim rehberine dönüştürüldü.

- Giriş bölümü CTR ve kullanıcı niyeti açısından güçlendirildi; tek bir ‘en iyi’ olmadığı açık biçimde anlatıldı.

- Riskli ve mutlak ifadeler azaltıldı; doktor önerisi gerektiren durumlar daha net ayrıldı.

- Marka bölümleri daha dengeli ve kısa karar destek mantığıyla yeniden yazıldı.

- Kullanıcıya hızlı yön veren karar blokları ve kısa karşılaştırma tabloları eklendi.

- İlgisiz iç bağlantılar temizlenip yalnızca izinli ve alakalı birkaç iç link kullanıldı.

- Eski içerikteki güncelliği belirsiz veya aşırı iddialı bazı ürün anlatımları sadeleştirildi.