# İmtiyaz Nedir? İmtiyaz Vermek Ne Demek? - Canonical URL: https://www.zovovo.com/imtiyaz-nedir/ - Published: 2020-09-15T21:00:52+03:00 - Modified: 2026-05-22T22:48:11+03:00 - Author: Zovovo - Categories: Kültür - Summary: Kısa cevapİmtiyaz, belirli kişi veya kuruma başkalarına tanınmayan özel hak ya da ayrıcalık verilmesi anlamına gelir. Yakın sözlük okumalarıOpsiyonel ne demek?Banker ne demek?Outlet ürün nedir? İmtiyaz, bir kişi, grup veya kuruma başkalarına tanınmayan özel hak, ayrıcalık ya da belirli bir faaliyeti yürütme... ![ İmtiyaz Nedir? İmtiyaz Vermek Ne Demek? ](https://www.zovovo.com/wp-content/uploads/2020/09/soru-isareti-4-min.jpg) --- **Kısa cevap** İmtiyaz, belirli kişi veya kuruma başkalarına tanınmayan özel hak ya da ayrıcalık verilmesi anlamına gelir. İçindekiler - [Yakın sözlük okumaları](#Yakin-sozluk-okumalari) - [İmtiyaz ne demek, hangi anlamlarda kullanılır?](#Imtiyaz-ne-demek-hangi-anlamlarda-kullanilir) - [İmtiyaz vermek ne demek?](#Imtiyaz-vermek-ne-demek) - [İmtiyaz sahibi ne demek?](#Imtiyaz-sahibi-ne-demek) - [Gazete imtiyaz sahibi ne demek?](#Gazete-imtiyaz-sahibi-ne-demek) - [Hukukta imtiyaz ne demek?](#Hukukta-imtiyaz-ne-demek) - [İmtiyaz sözleşmesi nedir?](#Imtiyaz-sozlesmesi-nedir) - [Ekonomik imtiyaz ve imtiyazlı pay nedir?](#Ekonomik-imtiyaz-ve-imtiyazli-pay-nedir) - [Tarihte imtiyaz ne demek?](#Tarihte-imtiyaz-ne-demek) - [İmtiyaz kelimesinin kökeni ve yakın anlamları](#Imtiyaz-kelimesinin-kokeni-ve-yakin-anlamlari) - [İmtiyaz örnek cümlelerde nasıl kullanılır?](#Imtiyaz-ornek-cumlelerde-nasil-kullanilir) - [İmtiyaz ile ilgili yaygın karışıklıklar](#Imtiyaz-ile-ilgili-yaygin-karisikliklar) - [Sıkça Sorulan Sorular](#Sikca-Sorulan-Sorular) - [İmtiyaz ne demek?](#Imtiyaz-ne-demek) - [İmtiyaz vermek ne demek?](#Imtiyaz-vermek-ne-demek-2) - [Gazete imtiyaz sahibi ne demek?](#Gazete-imtiyaz-sahibi-ne-demek-2) - [Kaynaklar](#Kaynaklar) ## Yakın sözlük okumaları [Opsiyonel ne demek?](https://www.zovovo.com/opsiyonel-ne-demek/)[Banker ne demek?](https://www.zovovo.com/banker-ne-demek/)[Outlet ürün nedir?](https://www.zovovo.com/outlet-urun-nedir/) İmtiyaz, bir kişi, grup veya kuruma başkalarına tanınmayan özel hak, ayrıcalık ya da belirli bir faaliyeti yürütme izni verilmesi demektir. Günlük dilde ayrıcalık; hukuk, ekonomi ve basın dilinde ise yetkili makamın belirli şartlarla tanıdığı özel yetki anlamında kullanılır. **Kısa anlam özeti** - **Temel karşılık:** Ayrıcalık, özel hak, üstünlük. - **İmtiyaz vermek:** Bir kişiye veya kuruma özel hak tanımak. - **İmtiyaz sahibi:** Bu özel hakkı elinde bulunduran kişi ya da kuruluş. - **Bağlama göre anlam:** Günlük dilde ayrıcalık; hukukta kamu hizmeti veya faaliyet izni; tarihte yabancılara tanınan kapitülasyon gibi haklar. ## İmtiyaz ne demek, hangi anlamlarda kullanılır? İmtiyaz kelimesi tek bir alana ait değildir. Cümledeki bağlama göre kişisel ayrıcalık, kurumsal izin, hukuki yetki veya tarihsel ayrıcalık anlamı kazanır. Kullanım alanıKısa anlamÖrnek kullanım Günlük dilAyrıcalıkBir kişiye diğerlerinden farklı hak tanınması Hukuk ve idareÖzel izin veya kamu hizmeti yetkisiBir hizmetin belirli şartlarla özel kişiye gördürülmesi BasınYayının sahibi olma anlamına yakın kullanımGazete imtiyaz sahibi ifadesi TarihDevletler arası ayrıcalıklarOsmanlı dönemindeki kapitülasyonlar ŞirketlerBelirli paylara tanınan üstün hakİmtiyazlı pay veya imtiyazlı hisse Kelime, çoğu zaman olumlu bir hak anlamı taşır; ancak bazı cümlelerde eşitsiz veya haksız ayrıcalık eleştirisi için de kullanılabilir. ## İmtiyaz vermek ne demek? İmtiyaz vermek, bir kişiye, gruba, şirkete veya kuruma başkalarının sahip olmadığı özel bir hak, muafiyet ya da yetki tanımaktır. Bu hak kişisel bir ayrıcalık olabileceği gibi ekonomik veya idari bir izin de olabilir. Örnekler: - Bir öğrenciye diğerlerinden farklı sınav hakkı tanınması kişisel imtiyaz olarak görülebilir. - Devletin belirli şartlarla bir şirkete kamu hizmeti yürütme yetkisi vermesi hukuki imtiyaz niteliği taşıyabilir. - Bir şirkette bazı paylara daha fazla oy hakkı veya öncelikli kâr payı tanınması pay imtiyazı olarak adlandırılabilir. Bu kullanımda önemli nokta, hakkın herkese değil belirli kişi veya kuruma tanınmış olmasıdır. ## İmtiyaz sahibi ne demek? İmtiyaz sahibi, belirli bir konuda özel hak veya yetki sahibi olan kişi ya da kuruluştur. Bu ifade günlük dilde ayrıcalıklı kişi anlamına gelebilir; resmi veya kurumsal bağlamda ise bir izin, ruhsat, yayın veya işletme hakkını elinde bulunduran tarafı anlatabilir. Örnek cümleler: - ‘Bu bölgede işletme hakkının imtiyaz sahibi belediye tarafından belirlenen şirkettir.’ - ‘Yayının imtiyaz sahibi değişince gazetenin yönetim yapısı da değişti.’ - ‘Toplantıya katılma imtiyazı yalnızca davetlilere tanındı.’ ## Gazete imtiyaz sahibi ne demek? Gazete imtiyaz sahibi ifadesi, yayının sahibi veya yayın hakkını elinde bulunduran kişi anlamında kullanılır. Güncel basın mevzuatında daha çok ‘süreli yayın sahibi’ ve ‘sorumlu müdür’ gibi terimler geçer; ancak günlük kullanımda gazetenin imtiyaz sahibi denildiğinde çoğunlukla yayının hukuki veya ticari sahibinden söz edilir. Bu ifade, gazetenin editörüyle aynı şey olmak zorunda değildir. Editör içerik yönetiminden sorumlu olabilir; imtiyaz sahibi ise yayının sahiplik veya yayın hakkı tarafını temsil eder. ## Hukukta imtiyaz ne demek? Hukukta imtiyaz, belirli bir kişi veya kuruluşa tanınan özel hak ya da yetkidir. İdare hukuku bağlamında imtiyaz, özellikle kamu hizmetlerinin özel kişiler tarafından belirli şartlarla kurulması veya işletilmesi anlamında kullanılır. ### İmtiyaz sözleşmesi nedir? İmtiyaz sözleşmesi, bir kamu hizmetinin özel kişi veya kuruluş tarafından kurulması ya da işletilmesi için idareyle yapılan sözleşme türüdür. Bu tür sözleşmelerde hizmetin kamu yararına uygun yürütülmesi, idarenin denetimi ve sözleşmede belirlenen şartlar önem taşır. Kısaca: İmtiyaz sözleşmesi, kamu hizmetinin tamamen serbest bırakılması değil; belirli kurallar ve idari denetim altında özel bir tarafa gördürülmesidir. ### Ekonomik imtiyaz ve imtiyazlı pay nedir? Ekonomik imtiyaz, bir kişi, şirket veya gruba ekonomik faaliyetlerde özel avantaj sağlanmasıdır. Maden işletme hakkı, belirli bir hizmeti yürütme yetkisi veya sınırlı bir faaliyet alanında özel izin buna örnek gösterilebilir. Şirketler hukukunda imtiyazlı pay, bazı paylara diğer paylardan farklı haklar tanınmasıdır. Bu haklar oy hakkı, kâr payı veya tasfiye payı gibi alanlarda ortaya çıkabilir. Ayrıntı, şirket esas sözleşmesine ve ilgili mevzuata göre değişir. Ekonomi ve kurum tarihine yakın başka kavramlar için [banker ne demek](https://www.zovovo.com/banker-ne-demek/) yazısı da bağlantılı bir sözlük okuması olabilir. ## Tarihte imtiyaz ne demek? Tarihte imtiyaz, bir devletin başka bir devlete, yabancı tüccarlara veya belirli topluluklara tanıdığı özel hakları anlatmak için kullanılır. Osmanlı tarihinde bu bağlamın en bilinen örneklerinden biri kapitülasyonlardır. Kapitülasyonlar, yabancı devletlerin tüccarlarına veya vatandaşlarına ticaret, vergi, yargı ya da yerleşme gibi alanlarda tanınan ayrıcalıklar olarak açıklanır. Osmanlıca kaynaklarda bu tür ayrıcalıklar için ‘imtiyazât’ ifadesi de kullanılmıştır. Bu tarihsel anlam, günlük dildeki ‘kişisel ayrıcalık’ anlamıyla bağlantılıdır; ancak kapsamı daha çok devletler arası hukuk, ticaret ve diplomasi alanına girer. ## İmtiyaz kelimesinin kökeni ve yakın anlamları İmtiyaz kelimesi Arapça kökenlidir. Köken bakımından ayrılma, seçilme, ayırt edilme anlam alanıyla ilişkilidir. Türkçede bu anlam, zamanla ‘başkalarından ayrı tutulan özel hak’ karşılığında yerleşmiştir. Yakın anlamlı kelimeler: - Ayrıcalık - Özel hak - Üstünlük - Öncelik - Muafiyet Karıştırılabilecek kelimeler: - **Ruhsat:** Bir faaliyeti yapma iznidir; her ruhsat imtiyaz sayılmaz. - **Yetki:** Bir işi yapabilme gücüdür; özel ayrıcalık içermeyebilir. - **Muafiyet:** Bir yükümlülükten ayrı tutulmadır; imtiyazın bir türü olabilir. Benzer anlam açıklamaları için [opsiyonel ne demek](https://www.zovovo.com/opsiyonel-ne-demek/) ve ticaret dilindeki kullanım farkları için [outlet ürün nedir](https://www.zovovo.com/outlet-urun-nedir/) yazıları incelenebilir. ## İmtiyaz örnek cümlelerde nasıl kullanılır? İmtiyaz kelimesi cümlede çoğunlukla ‘tanımak’, ‘vermek’, ‘sahip olmak’ ve ‘yararlanmak’ fiilleriyle kullanılır. - Devlet, belirli şartları sağlayan kuruluşa işletme imtiyazı verdi. - Bu uygulama, bazı kişilere haksız imtiyaz tanındığı gerekçesiyle eleştirildi. - Gazetenin imtiyaz sahibi değişti. - Şirket esas sözleşmesinde bazı paylara imtiyaz tanındı. - Tarih dersinde Osmanlı Devleti’nin yabancı devletlere verdiği imtiyazlar anlatıldı. ## İmtiyaz ile ilgili yaygın karışıklıklar İmtiyaz her zaman haksız ayrıcalık anlamına gelmez. Resmi bir izin, kanuni bir hak veya sözleşmeye dayalı bir yetki de imtiyaz olarak adlandırılabilir. Bu nedenle kelimenin olumlu, tarafsız veya eleştirel anlamı cümlenin bağlamına göre belirlenir. Azerbaycan Türkçesinde de ‘imtiyaz nədir’ veya ‘imtiyaz sözünün mənası’ soruları genel olarak ayrıcalık ve özel hak anlamına yönelir. Türkçedeki temel karşılıkla büyük ölçüde aynıdır; ancak resmi kullanım ayrıntıları ülkeye ve mevzuata göre değişebilir. ## Sıkça Sorulan Sorular ### İmtiyaz ne demek? İmtiyaz, bir kişi, grup veya kuruma başkalarına tanınmayan özel hak, ayrıcalık ya da yetki verilmesi demektir. ### İmtiyaz vermek ne demek? İmtiyaz vermek, belirli bir kişiye veya kuruma özel hak, muafiyet, izin ya da avantaj tanımaktır. ### Gazete imtiyaz sahibi ne demek? Gazete imtiyaz sahibi, yayının sahiplik veya yayın hakkı tarafını ifade eder. Güncel mevzuatta bu alanda süreli yayın sahibi ve sorumlu müdür gibi terimler de kullanılır. **Önemli noktalar** - İmtiyaz vermek anlamı: İmtiyaz vermek, bir kişiye veya kuruma özel hak, muafiyet, izin ya da avantaj tanımaktır. - Gazete imtiyaz sahibi anlamı: Gazete imtiyaz sahibi ifadesi yayının sahibi veya yayın hakkını elinde bulunduran kişi anlamında kullanılır; güncel mevzuatta süreli yayın sahibi gibi terimler de bulunur. - Hukukta imtiyaz: Hukukta imtiyaz, belirli kişi veya kuruluşa özel hak ya da kamu hizmetiyle bağlantılı yetki tanınması anlamında kullanılabilir. - Tarihte imtiyaz: Tarihte imtiyaz, devletlerin yabancı devletlere veya topluluklara tanıdığı özel hakları ifade eder; Osmanlı kapitülasyonları bu kullanımın bilinen örneklerindendir. **Son kontrol ve güncellik** - Son kontrol: 2026-05-22. - Kelimenin temel anlamı düşük değişim riskine sahiptir; ancak basın, şirketler hukuku ve kamu hizmeti imtiyazı gibi mevzuat bağlantılı bölümlerde terimler ve yasal ayrıntılar zaman içinde değişebilir. - Yeniden kontrol tetikleyicisi: TDK sözlük anlamı, Basın Kanunu, Anayasa veya ilgili ticaret/idare hukuku mevzuatında terminoloji değişikliği olduğunda içerik yeniden kontrol edilmelidir.. **Nasıl değerlendirdik** Yenilemede önce güncel sözlük anlamı, ardından etimoloji kaynakları, mevzuat bağlamı ve tarihsel ansiklopedi kaynakları dikkate alındı. Hukuk ve şirketler hukuku bölümleri genel sözlük açıklaması düzeyinde tutuldu; işlem veya hukuki görüş yerine geçecek ayrıntıya girilmedi. **Kaynak notu** - TDK ve sözlük kaynakları, imtiyazın temel anlamını özel hak ve ayrıcalık olarak destekler. - Etimoloji kaynakları kelimenin Arapça kökenli olduğunu ve ayrılma/seçilme anlam alanıyla ilişkili bulunduğunu gösterir. - Anayasa ve mevzuat kaynakları, kamu hizmetleri imtiyazı ve idari sözleşme bağlamının güncel hukukta varlığını destekler. - Basın Kanunu, modern basın terminolojisinde süreli yayın sahibi ve sorumlu müdür gibi kavramların kullanıldığını gösterir. ## Kaynaklar - [Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük](https://sozluk.gov.tr) - [Nişanyan Sözlük – İmtiyaz](https://www.nisanyansozluk.com/kelime/imtiyaz) - [Türkiye Cumhuriyeti Anayasası](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf) - [Basın Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5187.pdf) - [Kapitülasyon](https://islamansiklopedisi.org.tr/kapitulasyon)