Doğalgaz Kokusu Alırsam Ne Yapmalıyım? İlk Dakikada Yapılacaklar ve 187 Acil Rehberi

Doğalgaz kokusu alırsanız bunu kaçak ihtimali olarak değerlendirin: ateş ve kıvılcım oluşturmayın, elektrikli hiçbir düğmeye dokunmayın, ortamı kapı ve pencereleri açarak havalandırın, güvenli biçimde dışarı çıkın ve dışarıdan Doğalgaz Acil 187 hattını arayın. Koku çok yoğunsa, gaz sesi duyuluyorsa veya yangın riski varsa binadan uzaklaşıp 112 Acil Çağrı Merkezi ile de iletişime geçin.

Doğalgaz kokusu aldığınız ilk dakikada hangi adımları izlemelisiniz?

Panik yapmadan, ancak gecikmeden şu sırayı izleyin:

1. Açık alevleri söndürün. Sigara, ocak, mum ve benzeri tüm açık alev kaynaklarından uzaklaşın. Çakmak yakmayın.
2. Elektrikle ilgili hiçbir işlem yapmayın. Işığı açıp kapatmayın; prizden fiş çekmeyin; kombiyi, davlumbazı ya da başka cihazları çalıştırmayın. Kapı zilini kullanmak da doğru değildir.
3. Kapı ve pencereleri elle açın. Ortamın havalanması için mümkünse kapı ve pencereleri açın. Elektrikli aspiratör veya vantilatör çalıştırmayın.
4. Ana gaz vanasını yalnızca güvenliyse kapatın. Vana kolayca erişilebiliyorsa ve bunu yaparken risk almıyorsanız kapatabilirsiniz. Koku çok yoğunsa, vana başka bir odadaysa veya nerede olduğundan emin değilseniz vanaya ulaşmak için içeride kalmayın ya da geri dönmeyin.
5. Herkesi dışarı çıkarın. Çocukları, yaşlıları ve evcil hayvanları da güvenli alana yönlendirin. Apartman merdivenlerini kullanın; asansöre binmeyin.
6. Dışarıdan 187’yi arayın. Adresinizi, kokunun nerede fark edildiğini ve gaz sesi duyup duymadığınızı bildirin. Ekip yönlendirmesini bekleyin.

Bu adımların amacı kaçağı sizin bulmanız değil, olası tutuşma kaynaklarını azaltıp yetkili ekibin güvenli inceleme yapmasını sağlamaktır.

Doğalgaz kokusu varken neden elektrik düğmesine, telefona veya zile dokunulmamalı?

Gazın havayla belirli oranlarda karıştığı kapalı alanlarda küçük bir kıvılcım bile tehlike yaratabilir. Elektrik anahtarı, priz, cihaz fişi, kapı zili ve bazı elektronik cihazlar çalışırken kıvılcım oluşturabilir. Bu nedenle kokunun kaynağını anlamak için kombiyi açıp kapatmak, mutfak lambasını yakmak ya da elektrikli havalandırıcı çalıştırmak güvenli bir kontrol yöntemi değildir.

Sık yapılan hata, “Önce ışığı açıp nereden geldiğine bakayım” düşüncesidir. Doğru yaklaşım, ortamı manuel olarak havalandırmak, çıkmak ve çağrıyı dışarıdan yapmaktır.

Ana gaz vanasını kapatmak gerekir mi, ne zaman dokunmamalısınız?

Ana gaz vanasını kapatmak, erişim güvenliyse yararlı bir önlem olabilir. Ancak bu işlem her durumda ilk hedef değildir. Özellikle yoğun kokuda, tıslama benzeri ses duyulduğunda veya vanaya ulaşmak için kapalı ve kokulu bir bölüme girmeniz gerektiğinde öncelik binayı terk etmektir.

Örneğin mutfakta hafif bir koku fark ettiniz ve ana vana kapının hemen yanındaysa, hiçbir elektrikli düğmeye dokunmadan vanayı kapatıp çıkabilirsiniz. Buna karşılık koku koridorda yoğunlaşıyorsa ve vana kombi dolabının bulunduğu kapalı balkondaysa, vanaya erişmeye çalışmak yerine dışarı çıkıp 187’yi aramak daha güvenlidir.

Yetkili ekip kontrol yapmadan gazı yeniden açmayın. Koku kesilmiş olsa bile sorun geçici olarak fark edilmez hâle gelmiş olabilir.

Doğalgaz kokusu alındığında 187 ne zaman, 112 ne zaman aranır?

İlk başvuru noktası, doğal gaz kaçağı şüphesinde 187 Doğalgaz Acil hattıdır. Dağıtım şirketinin ekibi tesisat ve bağlantı güvenliği açısından kontrol yapar.

Aşağıdaki durumlarda dışarı çıktıktan sonra 112’yi de arayın:

• Yangın, duman veya patlama meydana geldiyse,
• Bir kişinin bayıldığı, nefes almakta zorlandığı ya da ciddi biçimde etkilendiği düşünülüyorsa,
• Gaz kokusu binanın ortak alanına, sokağa veya çok sayıda daireye yayılmışsa,
• Şiddetli gaz sesi duyuluyor ve yakın çevrede acil tehlike oluşuyorsa.

Telefon görüşmesini binanın içinde, merdiven boşluğunda veya kokunun hissedildiği kapalı alanda yapmayın. Güvenli bir mesafeye çıktıktan sonra arayın.

Koku kombiden mi, ocaktan mı geliyor: Kendiniz kontrol etmeli misiniz?

Kokunun hangi cihazdan geldiğini anlamaya çalışmak için alev yakmak, sabunlu su sürmek, bağlantıları sökmek veya cihazı yeniden çalıştırmak uygun değildir. Kaçak tespiti ve onarımı yetkili personelin işidir.

Kokunun yalnızca ocak çevresinde hissedilmesi de riski ortadan kaldırmaz. Ocak düğmesinin açık kalması, hortum ya da bağlantı sorunu veya bina tesisatındaki başka bir problem benzer kokuya yol açabilir. Bu nedenle “Kokuyu aldım ama sonra kayboldu” durumu da 187’ye bildirim yapmamak için yeterli bir neden sayılmamalıdır.

Doğalgaz kokusu ile karbonmonoksit riski aynı şey değildir

Doğalgazın kendisi kokusuzdur; kaçakların fark edilebilmesi için dağıtım sürecinde ayırt edici bir koku eklenir. Karbonmonoksit ise kokusuz bir gazdır. Bu nedenle “Koku yoksa risk yoktur” düşüncesi doğru değildir.

Kombi, şofben veya soba kullanılan bir ortamda baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, sersemlik ya da bayılma gibi belirtiler görülürse kişileri temiz havaya çıkarın ve 112’den yardım isteyin. Cihazı incelemek veya ortamda kalıp belirtilerin geçmesini beklemek güvenli değildir.

Doğalgaz kokusunda yapılmaması gerekenler

• Sigara yakmak veya çakmak kullanmak
• Elektrik düğmesi, priz, zil ve cihaz fişlerine dokunmak
• Davlumbaz, aspiratör, vantilatör ya da klima çalıştırmak
• Telefonla içeriden konuşmak
• Kaçağı bulmak için kibrit, çakmak veya açık alev kullanmak
• Koku azaldı diye gazı kendiniz yeniden açmak
• Yetkili kontrolü beklemeden binaya geri dönmek
• Asansör kullanmak

187 aramasında hangi bilgileri vermelisiniz?

Çağrıyı hızlandırmak için şu bilgileri kısa ve açık biçimde hazırlayın:

• Açık adres ve mümkünse bina girişi bilgisi
• Kokunun hissedildiği yer: mutfak, kombi dolabı, merdiven boşluğu, bodrum veya sokak gibi
• Kokunun yoğunluğu ve tıslama sesi olup olmadığı
• Yangın, duman veya sağlık sorunu bulunup bulunmadığı
• Binanın tahliye edilip edilmediği

Çağrı merkezi veya gelen ekip farklı bir güvenlik talimatı verirse, öncelik her zaman bu talimattadır.

Doğalgaz güvenliği için olaydan sonra yapılacak kontrol

Ekip incelemesi tamamlandıktan sonra gaz tesisatında işlem veya onarım gerekirse yetkili ve ilgili mevzuata uygun kişilerle ilerleyin. Sorunun binanın ortak tesisatından kaynaklanabileceği durumlarda apartman yönetiminin de bilgilendirilmesi gerekebilir.

Evdeki başka riskleri azaltmak için elektrik tesisatı, duman alarmı ve acil çıkış alışkanlıklarını da gözden geçirmek yararlı olabilir. Evdeki nem, küf ve havalandırma kaynaklı kokular ise doğal gaz kokusundan farklı değerlendirilmelidir; bu konu için evde rutubetin önlenmesi rehberine bakabilirsiniz.

Bu rehber, resmi acil hatlar ve doğal gaz dağıtım kuruluşlarının genel güvenlik yaklaşımı temel alınarak hazırlanmıştır. Yerel dağıtım şirketinizin yönlendirmesi, bina ve tesisatınız için önceliklidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• GAZBİR – Türkiye Doğal Gaz Dağıtıcıları Birliği
• 112 Acil Çağrı Merkezi
• İGDAŞ – İstanbul Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş.