Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır? Deprem Risk Raporu, Başvuru ve İtiraz Süreci

Riskli yapı tespiti, binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli olup olmadığını belirlemek için maliklerden biri veya kanunî temsilcisi tarafından lisanslı kuruluşa yaptırılan resmi teknik incelemedir. En kısa yol: lisanslı kuruluşu doğrula, e-Devlet’te “Riskli Yapı Tespiti” hizmetine gir, gerekli başvuruyu yap, rapor ve tebligat sürecini e-Devlet ile muhtarlık ilanından takip et.

Kısa işlem sırası:

1. Yapının tapu ve malik bilgilerini hazırlayın.
2. Riskli yapı tespiti yapmaya yetkili lisanslı kurum/kuruluşu Kentsel Dönüşüm Başkanlığı üzerinden kontrol edin.
3. e-Devlet Riskli Yapı Tespiti hizmetinden kimlik doğrulamasıyla işlem başlatın veya lisanslı kuruluşun yönlendirdiği elektronik süreçle ilerleyin.
4. Rapor sonucunu, e-Devlet bildirimi, yapıya asılan tutanak ve muhtarlık ilanı üzerinden takip edin; itiraz gerekiyorsa süresini kaçırmayın.

Riskli yapı tespiti için resmi kanal hangisi?

Riskli yapı tespitinde resmi çerçeve Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hizmetleri, e-Devlet Kapısı ve 6306 sayılı Kanun uygulama sürecidir. Başvuruda kritik nokta, raporu herhangi bir mühendislik firması yerine riskli yapı tespiti yapmaya lisanslı kurum veya kuruluşa yaptırmaktır.

“Deprem risk raporu” ifadesi günlük dilde sık kullanılır; ancak resmi kentsel dönüşüm sonucu doğuran belge, 6306 kapsamındaki riskli yapı tespit raporudur. Belediyelerin hızlı tarama, bina ön inceleme veya özel mühendislik performans analizi hizmetleri önemli olabilir; fakat her biri otomatik olarak 6306 kapsamındaki riskli yapı kararı anlamına gelmez.

Riskli yapı tespiti başvurusu adım adım nasıl yapılır?

1. Malik durumunu netleştirin. Başvuru için binadaki tüm maliklerin birlikte hareket etmesi şart değildir; maliklerden biri veya kanunî temsilci süreci başlatabilir. Arsa payı, kat mülkiyeti, miras veya temsil durumu karışıksa önce tapu ve vekâlet bilgilerini toparlayın.
2. Lisanslı kuruluşu kontrol edin. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı sitesindeki yetkili kurum ve kuruluş listesinden firmanın lisanslı olup olmadığını doğrulayın. Sadece kartvizit, ilan veya “kentsel dönüşüm danışmanı” ifadesi yeterli değildir.
3. e-Devlet üzerinden hizmete girin. e-Devlet’te Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hizmetleri altında “Riskli Yapı Tespiti” sayfası bulunur. Hizmet kimlik doğrulaması ister; e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı yöntemlerinden biriyle giriş yapılır.
4. Yerinde inceleme ve numune sürecini takip edin. Lisanslı kuruluş yapıda teknik inceleme yapar, gerekli görülürse karot ve donatı tespiti gibi işlemlerle rapor hazırlar. Bu aşamada binaya erişim, ortak alanlar ve bağımsız bölümlere giriş konuları önceden planlanmalıdır.
5. Raporun idareye gönderilmesini bekleyin. Lisanslı kuruluş raporu ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya yetki devri yapılmışsa ilgili idareye elektronik sistem üzerinden sunar.
6. Bildirim ve ilanları kontrol edin. Riskli olduğu tespit edilen yapılar için tutanak düzenlenir; bildirim e-Devlet üzerinden yapılır, tutanak yapıya asılır ve muhtarlıkta ilan süreci başlar.

Bu işlemde en sık yapılan hata, “bütün apartman kabul etmeden başvuru yapılamaz” sanmaktır. Riskli yapı tespiti için maliklerden birinin başvurusu yeterli olabilir; fakat tespit kesinleştikten sonraki yeniden yapım, sözleşme, arsa payı, tahliye ve satış aşamaları ayrıca değerlendirilir.

Riskli yapı tespiti e-Devlet üzerinden nasıl takip edilir?

e-Devlet Kapısı içinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hizmetleri arasında “Riskli Yapı Tespiti” ve “Riskli Yapı Tespitine İtiraz” hizmetleri yer alır. Hizmete giriş yapılınca sistem kimlik doğrulaması ister ve işlem ekranı kullanıcı durumuna göre açılır.

Takip ederken şu üç noktaya dikkat edin:

• Bildirim sadece sözlü apartman duyurusuyla sınırlı değildir; e-Devlet bildirimi, yapıya asılan tutanak ve muhtarlık ilanı birlikte önem taşır.
• Süreler ilan ve tebligat aşamalarına göre işleyebilir; bu nedenle “komşudan duydum” tarihini değil resmi bildirim/ilan tarihini esas alın.
• e-Devlet ekranında hizmet görünse bile teknik raporun ayrıntıları, eksik belge veya düzeltme bilgisi için ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü ya da yetkili idareyle ayrıca temas gerekebilir.

Riskli yapı tespiti lisans belgesi olan firmalar nasıl kontrol edilir?

Lisanslı kuruluş kontrolü, sürecin güvenlik kilididir. Riskli yapı tespiti yapacak kurum veya kuruluşun Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisanslandırılmış olması gerekir. Bu liste Kentsel Dönüşüm Başkanlığı sitesindeki “Riskli Yapı Tespiti İçin Yetkili Kurum ve Kuruluşlar” bağlantısından kontrol edilmelidir.

Kontrol sırasında şu soruları sorun:

• Kuruluşun riskli yapı tespiti lisans bilgisi güncel mi?
• Raporu 6306 kapsamındaki elektronik sisteme sunabilecek mi?
• Ücret, numune alma, laboratuvar, rapor teslimi ve ek masraflar yazılı olarak belirtildi mi?
• Raporun “ön değerlendirme” mi, yoksa resmi riskli yapı tespit raporu mu olduğu açıkça yazıyor mu?

Sadece “deprem testi yapıyoruz” ifadesi yeterli değildir. Resmi kentsel dönüşüm sonucu isteniyorsa sözleşmede ve süreçte 6306 kapsamındaki riskli yapı tespiti açıkça yer almalıdır.

Riskli yapı tespiti sonucu çıktıktan sonra ne olur?

Rapor uygun bulunur ve yapı riskli kabul edilirse tapu, bildirim, ilan, itiraz ve devamında tahliye/yıkım süreci gündeme gelir. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı açıklamalarına göre riskli yapı tespitine ilişkin bilgiler tutanakla yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilir.

Buradaki önemli nüans şudur: Riskli yapı tespiti, binanın gelecekteki mimari projesini, müteahhit seçimini veya maliklerin yeni paylaşımını tek başına çözmez. Tespit, resmi dönüşüm sürecini başlatan teknik-idari eşiktir; sonrasındaki kararlar için maliklerin ayrıca hukuki ve mali hazırlık yapması gerekir.

Riskli yapı tespitine itiraz nasıl yapılır?

Riskli yapı tespitine karşı itiraz, yapı malikleri veya kanunî temsilcileri tarafından yapılır. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı açıklamalarında itirazın, ilgili muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren on beş gün içinde yapının bulunduğu yerdeki Müdürlüğe veya yetki devri yapılmışsa idareye dilekçeyle yapılabileceği belirtilir.

İtiraz hazırlarken şu çerçeveyi kullanın:

1. Raporun tarihini, yapı bilgilerini ve tebligat/ilan tarihini not edin.
2. Dilekçeyi sadece “kabul etmiyorum” diye bırakmayın; teknik gerekçeyi, belgeyi veya somut itiraz noktasını yazın.
3. Varsa bağımsız teknik görüş, tapu bilgisi, temsil belgesi, mirasçılık veya vekâlet evrakını ekleyin.
4. Başvurunun süresinde ilgili müdürlüğe/idareye ulaştığından emin olun.

İtiraz süresi hak kaybı doğurabilecek bir aşamadır. Özellikle mirasçılık, arsa payı, kiracı tahliyesi, dava veya yıkım kararı gibi uyuşmazlıklarda yalnızca internet bilgisinden hareket etmeyin; ilgili idareden yazılı bilgi alın ve gerektiğinde uzman hukuk desteği kullanın.

Deprem risk raporu ile riskli yapı tespiti aynı şey mi?

Hayır, her “deprem risk raporu” resmi riskli yapı tespiti değildir. Günlük kullanımda bu ifadeyle üç farklı şey anlatılabilir:

• 6306 kapsamındaki resmi riskli yapı tespit raporu,
• belediye veya kamu kurumlarının hızlı tarama/ön inceleme çalışması,
• özel mühendislik firmasının performans analizi veya dayanıklılık değerlendirmesi.

Resmi kentsel dönüşüm, tapu şerhi, itiraz, tahliye ve yıkım sürecini doğuran işlem 6306 kapsamındaki riskli yapı tespitidir. Ön inceleme raporları ise güvenlik kararı almak, apartmanda gündem oluşturmak veya daha kapsamlı incelemeye karar vermek için yararlı olabilir; fakat resmi süreçle karıştırılmamalıdır.

Gerçekçi örnek: Apartmanda bir malik başvuru yapmak istiyor

1995 yapımı bir apartmanda bir malik binanın kolonlarında çatlak gördü ve resmi tespit yaptırmak istiyor. Önce tapu bilgilerini ve kimlik bilgilerini hazırlar. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı sitesinden lisanslı kuruluşu kontrol eder. Lisanslı kuruluşla 6306 kapsamındaki resmi riskli yapı tespiti için yazılı şartları netleştirir. Ardından e-Devlet ve elektronik sistem süreciyle başvuru ilerler. Rapor riskli çıkarsa apartmandaki diğer maliklerin “ben istemiyorum” demesi tek başına raporu yok saydırmaz; itiraz edilecekse resmi süre içinde teknik gerekçeli itiraz gerekir.

Bu örnekte yapılmaması gereken şey, apartman WhatsApp grubundaki oylamayı resmi başvuru şartı sanmaktır. Apartman içi uzlaşma pratik açıdan önemlidir; ancak riskli yapı tespiti başvurusunun hukuki eşiği farklıdır.

Riskli yapı tespiti süreci çalışmazsa ne yapılmalı?

• e-Devlet hizmeti açılmıyorsa: Kimlik doğrulama yönteminizi değiştirin, tarayıcıyı yenileyin ve hizmeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kurum sayfasından arayın.
• Lisanslı kuruluş listesi bulunamıyorsa: Kentsel Dönüşüm Başkanlığı sitesindeki bilgi merkezi, iletişim veya yetkili kuruluş bağlantılarını kontrol edin; gerekirse ildeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne sorun.
• Raporun resmi mi özel analiz mi olduğu belirsizse: Sözleşmede 6306 kapsamı, lisans bilgisi ve elektronik sisteme sunum açıkça yazmıyorsa ödeme yapmadan önce netleştirin.
• Tebligat tarihinden emin değilseniz: e-Devlet bildirimi, yapıya asılan tutanak, muhtarlık ilanı ve ilgili müdürlük kaydını birlikte kontrol edin.
• İtiraz süresi yaklaşıyorsa: Dilekçeyi son güne bırakmayın; teknik gerekçe ve ek belgeleri hızla hazırlayın.

Kaynakları nasıl kontrol etmeli?

Bu rehberde işlem sırası için öncelik resmi kurum kaynaklarına verildi: Kentsel Dönüşüm Başkanlığı açıklamaları, e-Devlet hizmet sayfaları ve Bakanlığın riskli yapılar sıkça sorulan soruları. Özel hukuk büroları, forumlar veya sosyal medya paylaşımları yalnızca kullanıcıların hangi noktalarda karışıklık yaşadığını anlamak için değerlendirilmeli; süre, yetki ve başvuru şartı gibi konularda resmi kaynakların yerini almamalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Kentsel Dönüşüm Başkanlığı
• e-Devlet Riskli Yapı Tespiti Hizmeti
• e-Devlet Riskli Yapı Tespitine İtiraz Hizmeti
• e-Devlet Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Hizmetleri
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Riskli Yapılar SSS