Devletler her zaman olmasa bile zaman zaman savaş riskine daha fazla yakın olabilirler. Örneğin Türkiye tarihinde Rus uçağı düşürüldüğünde Türkiye’nin NATO üyesi olmasaydı Rusya ile savaşa girebileceği, Rusya’nın Türkiye’ye karşı nükleer füzelerini ilk kez kullanarak Türkiye’ye ağır darbe indirebilecek olduğu ihtimalleri tüm dünya basınında gündeme gelmişti. Ancak NATO kalkanı altında bulunan Türkiye’ye, Türkiye sınırları içerisinde hiçbir saldırı yapamayan Rusya’nın olası durumda Türkiye’ye karşı saldırmayacağının garantisi de NATO olmakta.
Devlet Başkanları Karar Verir
ABD’de devlet başkanı olağanüstü yetkilere sahiptir ve bu yetkileri sayesinde gerekirse Amerikan nükleer füzelerini bu dakika ateşletebilir. Ancak bunun bir bedeli olacaktır. Hangi gerekçe ile nükleer füzeleri ateşlediği kendisine Amerikan yetkililer tarafından daha sonrasında sorulacaktır. Bunun yanında Türkiye gibi ülkeler nükleer güce sahip olmayan ülkelerdir ancak farklı ülkelere savaş açabilecek kapasitede ülkeler arasında görülürler. Tüm ülkeler bir başka ülkeye savaş açabilecek güçte olabilir. Bununla birlikte bir ülkenin devlet başkanının karşı bir ülkeye savaş açıp açmama konusunda yetkisi özellikle merak konusu olmaktadır. Bir ülkeyi yöneten devlet başkanı, ülkede her istediği kararları diktatörlük değilse alamaz, demokrasi işliyorsa alamaz, almasına izin verilmez. Ancak devlet başkanı ülkenin güvenliği için, karşı taraftan herhangi bir saldırı olmasa bile diğer farklı bir ülkeye savaş açabiliyor. Örneğin ABD 11 Eylül saldırılarından hemen sonra Ortadoğu’da bazı ülkelere savaş açmıştı. Yine yakın zamanda İran’a karşı savaş açmıştı ve bunda kısmende başarılı olabilmişti. Tüm bunların kararlarını başkan tek başına bir anlık sıkıntı sonucu vermezken, kendisine başkanlıklar tarafından sunulan öneriler, olası tehditler ve benzer konularda verilen brifingler sonucunda karar verebiliyor. Durduk yere hiçbir gerekçe yokken bir devlet başkanının diğer ülkeye savaş açması durumunda karşısında tüm dünyayı bulabileceği için buna izin verilmiyor. Kuzey Kore gibi ülkeler bile başka ülkelere savaş açmak konusunda diktatör olmasına rağmen savaş açmıyor, olası durumda topraklarının yerle bir edilecek olduğunu, kendilerinin bunun ağır bedellerini ödeyeceklerini çok yakından biliyorlar.Devlet başkanlarının savaş, güvenlik ve kriz anlarında hangi bilgilerle karar verdiğini daha iyi anlamak için Bu Durumları Sadece Devlet Başkanları Bilir başlıklı içeriğe de göz atabilirsiniz.
Devlet kararlarının dış politika üzerindeki etkisini okurken Türkiye’nin Avrupa Birliği sürecindeki siyasi ve hukuki başlıklarını da görmek gerekir. Bu açıdan Türkiye neden AB’ye giremiyor içeriği tamamlayıcıdır.
Devlet başkanlarının savaş kararlarındaki etkisini anlamak için uluslararası denge ve kurum mekanizmalarını da bilmek gerekir. Bu noktada Birleşmiş Milletler nasıl çalışır yazısı iyi bir devamdır.