Cimrinin Eş Anlamlısı ve Zıt Anlamlısı: Kökeni ve Örnek Cümleler
Kısa cevap
Cimrinin eş anlamlısı pintidir. Hasis ve nekes de eş anlamlı karşılıklar; eli sıkı ise aynı anlam alanındaki deyimleşmiş bir ifadedir.
İçindekiler
Cimri, para veya mal harcamaktan ve paylaşmaktan aşırı ölçüde kaçınan kişi için kullanılan, olumsuz anlam taşıyan bir kelimedir. Cimrinin eş anlamlısı pinti, zıt anlamlısı cömerttir. Hasis, nekes ve eli sıkı da cimriyle aynı anlam alanında kullanılır. Ancak parasını dikkatli kullanan her tutumlu kişi cimri değildir.
- Tek kelimelik eş anlamlı karşılık: Pinti.
- Doğrudan zıt anlamlı karşılık: Cömert.
- Karıştırılmaması gereken kelime: Tutumlu; gereksiz harcamadan kaçınmayı anlatır.
Cimrinin eş anlamlısı nedir?
Cimri kelimesinin eş anlamlıları pinti, hasis ve nekestir. “Eli sıkı” ise aynı anlamı karşılayan deyimleşmiş bir ifadedir. Tek bir cevap istenen eş anlamlılık sorusunda pinti kullanılabilir.
Bu karşılıklar anlamca yakın olsa da bir cümlenin üslubunu aynı biçimde etkilemeyebilir:
- Pinti: Harcamaktan ve paylaşmaktan kaçınan kişiyi anlatır.
- Hasis: Cimri anlamında kullanılır. Her cümlede pintiden daha sert olduğu söylenemez; ton, bağlama bağlıdır.
- Nekes: Cimri anlamını karşılayan, günlük konuşmada daha az karşılaşılan bir kelimedir.
- Eli sıkı: Harcama veya verme konusunda isteksiz kişiyi anlatır. İki kelimeden oluşan bir ifadedir.
“Cimri adam, gerekli masrafa bile katılmadı.” cümlesinde cimri yerine pinti getirildiğinde temel anlam korunur. Bununla birlikte, eş anlamlı bir kelime seçilirken cümlenin tonu da dikkate alınmalıdır. Başka bir kelime üzerinden bu ilişkiyi görmek için Onarım Eş Anlamlısı sayfası incelenebilir.
Cimrinin zıt anlamlısı nedir?
Cimrinin doğrudan zıt anlamlısı cömerttir. Cimri kişi elindekini harcamaktan veya paylaşmaktan kaçınırken cömert kişi vermeye ve paylaşmaya isteklidir. Eli açık ve bonkör de bu karşıtlığı anlatabilir.
- Cömert: Elindekini paylaşmaktan çekinmeyen kişi.
- Eli açık: Verme, yardım veya ikram konusunda cömert davranan kişi.
- Bonkör: Harcama, verme veya ikram konusunda cömert kişi.
Savurgan, cömertle aynı anlama gelmez. Savurganlık gereksiz ya da ölçüsüz harcamayı anlatır; cömertlik ise paylaşma ve verme yönüyle ilgilidir. Bu nedenle cimrinin zıt anlamlısı sorulduğunda, bağlam belirtilmemişse cömert daha uygun cevaptır.
Cimri ile tutumlu arasındaki fark nedir?
Tutumlu olmak, para ve kaynakları dikkatli kullanmak; cimri olmak ise gerekli harcamadan veya paylaşmadan aşırı ölçüde kaçınmak anlamına gelir. Aradaki fark yalnızca harcanan para miktarı değildir; harcamanın gerekliliği ve kişinin paylaşmaya yaklaşımı da önemlidir.
- “İhtiyacı olmayan ürünleri almadı.” cümlesi tutumlu davranışı anlatabilir.
- “İmkânı olduğu hâlde gerekli ortak masrafa katılmak istemedi.” cümlesi cimri davranışa örnek olabilir.
- “Bütçesine uygun biçimde yardımda bulundu.” cümlesi cömert davranışı anlatır; cömertlik ölçüsüz harcamayı gerektirmez.
Maddi imkânı olmadığı için harcama yapamayan bir kişiye yalnızca bu nedenle cimri denmesi uygun değildir.
Cimri kelimesi cümlede nasıl kullanılır?
Cimri, bir kişinin niteliğini belirten sıfat olarak kullanılabilir. Kişiyi doğrudan karşılayacak biçimde kullanıldığında ise adlaşmış sıfat olur.
- Sıfat: “Cimri komşu, ortak giderlere katılmak istemedi.”
- Adlaşmış sıfat: “Cimri, gerekli harcamayı bile yapmaktan kaçındı.”
- Eş anlamlı karşılık: “Pinti komşu, ortak giderlere katılmak istemedi.”
- Zıt anlamlı karşılık: “Cömert komşu, ihtiyacı olanlara yardım etti.”
Kelime mecaz anlamda para dışındaki konular için de kullanılabilir. “Övgü konusunda cimriydi.” cümlesinde kişinin başkalarını övmekten kaçındığı anlatılır.
Cimri kelimesinin kökeni nedir?
Cimri, Farsça kökenli bir kelimedir. Kelimenin bugünkü anlamı ile tarihsel kökeni ayrı konulardır: eş anlamlı karşılık seçerken güncel Türkçe kullanım esas alınır.
Köken araştırmasında Türkçeye geçiş biçimi, eski anlamlar ve ilk kullanım kayıtları etimoloji sözlüklerinden incelenir. Bu ayrıntılar doğrulanmış bir madde kaydı gerektirdiğinden burada kesin bir ilk kullanım tarihi veya tarihsel anlam zinciri verilmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Cimri ile cömert eş anlamlı mı, zıt anlamlı mı?
Eli sıkı, cimrinin eş anlamlısı sayılır mı?
Cimri kelimesi yalnızca para için mi kullanılır?
Kaynaklar ve son kontrol
Kontrol özeti
- Kelime anlamları hızlı değişen bilgiler değildir. Kökenin tarihsel ayrıntıları, başvurulan etimoloji kaynağına göre farklı açıklamalar içerebilir.
- Karşılıklar temel anlam yakınlığı ve cümlede kullanım bağlamına göre açıklandı. Sağlanan kaynak erişimlerinde TDK maddesi okunamadı, etimoloji kaynağında yalnızca ana sayfa metni bulundu. Bu nedenle doğrudan sözlük alıntısı, kesin ilk kullanım tarihi veya ayrıntılı köken zinciri verilmedi.
- Pinti–cimri eş anlam ilişkisi mevcut içerik ve gözlenen arama sonuçlarıyla uyumludur; okunabilir birincil sözlük maddesi sağlanmamıştır.
- Cimri–cömert karşıtlığı mevcut içerik ve gözlenen arama sonuçlarında tutarlıdır.
Kaynaklar ve yöntem
Yazıda belirtilen kaynakları ve güncelleme tarihini birlikte değerlendir. Yayının hazırlanma ve düzeltme yaklaşımı yayın ilkelerimizde açıklanır.
Bir düzeltme bildir
