Devlet Parasız Yatılılık ve Bursluluk Sınavı Hakkında Her Şey

Kısa cevap: Devlet Parasız Yatılılık ve Bursluluk Sınavı, eski adıyla DPYB/PYBS olarak bilinen; güncel MEB belgelerinde ise İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı, yani İOKBS adıyla geçen sınavdır. Ortaokul ve lise düzeyindeki uygun sınıflarda okuyan öğrencilerin bursluluk hakkından yararlanması için yapılır. Parasız yatılılık ise bursla aynı anda alınan ikinci bir ödeme değil, öğrencinin devlet okul pansiyonunda ücretsiz yatılı kalmasına yönelik ayrı bir haktır.

Bu rehberde eski ve yeni adları, kimlerin başvurabileceğini, gelir şartının nasıl düşünüldüğünü, bursluluk ile parasız yatılılık farkını ve 2026 uygulamasına ait güncel takvim bilgisini sade şekilde bulabilirsiniz.

Devlet Parasız Yatılılık ve Bursluluk Sınavı nedir?

Devlet Parasız Yatılılık ve Bursluluk Sınavı, öğrencilerin maddi durum ve sınav başarısı gibi ölçütlere göre bursluluk hakkı kazanabilmesi için yapılan merkezi sınavdır. Bugün resmî adlandırmada bu sınav İOKBS olarak geçer.

Kullanıcılar bu sınavı farklı adlarla arayabilir:

• Devlet parasız yatılılık ve bursluluk sınavı
• Parasız yatılılık ve bursluluk sınavı
• Devlet yatılı bursluluk sınavı
• Parasız yatılı bursluluk sınavı
• PYBS veya DPYB sınavı
• İOKBS bursluluk sınavı

Bu adların çoğu aynı konuya işaret eder. Ancak güncel başvuru, sınav ve sonuç işlemlerinde esas alınması gereken ad İOKBS’dir. MEB’in 2026 başvuru ve uygulama kılavuzunda sınavın adı “İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumları Bursluluk Sınavı” olarak geçmektedir.

DPYB, PYBS ve İOKBS aynı sınav mı?

Günlük kullanımda çoğu kişi bu kısaltmaları aynı sınav için kullanır; fakat resmî dil zaman içinde değişmiştir.

Bu nedenle “DPYB ne demek?” ya da “PYBS ile İOKBS aynı mı?” diye arayan bir veli veya öğrenci için pratik cevap şudur: Eski adlarla aranan sınavın güncel resmî karşılığı İOKBS’dir. Başvuru ve takvim kontrolü yapılırken MEB’in güncel İOKBS kılavuzu esas alınmalıdır.

Bursluluk ile parasız yatılılık arasındaki fark nedir?

Bursluluk ve parasız yatılılık birbirine yakın görünse de aynı hak değildir.

MEB kılavuzunda, parasız yatılı olarak öğrenimine devam eden öğrencilere ayrıca burs verilmediği belirtilir. Bu yüzden öğrencinin durumu değerlendirilirken “nakit burs mu, yatılı barınma hakkı mı daha uygun?” sorusu aile ve okul şartlarına göre düşünülmelidir.

Örneğin, öğrencinin evi okuluna yakınsa bursluluk daha anlamlı olabilir. Ancak öğrencinin devam edeceği okul başka bir ilçede veya ildeyse, parasız yatılılık hakkı aile için daha önemli olabilir.

İOKBS’ye hangi sınıflar başvurabilir?

2026 İOKBS kılavuzuna göre sınav; ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıflar ile ortaöğretim kurumlarının hazırlık, 9, 10 ve 11. sınıfları için uygulanmıştır.

Kısaca:

• Ortaokul: 5, 6, 7 ve 8. sınıflar
• Lise: hazırlık, 9, 10 ve 11. sınıflar
• 12. sınıflar: bu sınav kapsamına girmez
• Açık öğretim öğrencileri: 2026 kılavuzunda açık öğretim ortaokulu ve açık öğretim lisesi öğrencilerinin bursluluktan yararlanamayacağı belirtilmiştir

Özel okul öğrencileri de sınava başvurabilir. Ancak 2026 kılavuzuna göre sınavı kazanan özel okul öğrencilerinin, haktan yararlanabilmeleri için belirtilen tarihe kadar MEB’e bağlı yurt içindeki resmî ve örgün okullara kayıt veya nakil yaptırmaları gerekir. Kanunlarla özel hak tanınan öğrenciler için ayrı hükümler bulunabilir.

Devlet parasız yatılılık ve bursluluk sınavı başvuru şartları nelerdir?

Başvuru şartları her yıl yayımlanan kılavuzla netleşir. Bu nedenle en doğru kontrol, ilgili yılın MEB İOKBS başvuru ve uygulama kılavuzundan yapılmalıdır.

2026 kılavuzunda öne çıkan temel başlıklar şunlardır:

• Türkiye Cumhuriyeti veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olmak
• Mevzuatta belirtilen kayıt ve kabul şartlarını taşımak
• Sınav kapsamındaki sınıf düzeylerinden birinde öğrenci olmak
• Sınavın yapıldığı ders yılında okul değiştirme cezası almamış olmak
• Aile gelir şartını sağlamak
• Kanunlarla özel hak tanınan öğrenci kapsamında başvuru yapılıyorsa ilgili belgeyi sunmak

Başvuru sürecinde okul müdürlükleri önemli rol oynar. Öğrenci ve veli belgeleri hazırlasa bile başvurunun elektronik ortamda onaylanması okul müdürlüğü tarafından yapılır. Bu nedenle son gün beklenmemesi ve okulun istediği evrakların zamanında teslim edilmesi gerekir.

Aile gelir şartı nasıl hesaplanır?

Gelir şartı, bursluluk sınavı başvurularında en çok hata yapılan bölümlerden biridir. Mantık basit olsa da belge kısmı dikkat ister.

Genel hesaplama şu şekildedir:

1. Ailenin bir önceki yıla ait tüm yıllık gelirleri toplanır.
2. Bu toplam, bakmakla yükümlü olunan aile fertlerinin sayısına bölünür.
3. Ortaya çıkan kişi başına yıllık gelir, ilgili yılın kılavuzunda belirtilen sınırı aşmamalıdır.

2026 İOKBS kılavuzunda, aile gelirinin tespitinde 2025 yılında elde edilen tüm gelirlerin esas alınacağı ve kişi başına düşen yıllık gelir için 250.000 TL sınırının kullanılacağı belirtilmiştir. Bu rakam yıl bazlıdır; sonraki yıllar için aynı tutarın geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

Gelire yalnızca maaş değil; kira geliri, serbest meslek geliri, emekli aylığı ve beyana esas diğer düzenli gelirler de dâhil edilebilir. Bu nedenle belge hazırlarken “sadece bordro yeterlidir” gibi genel bir kabulle hareket etmek yerine okul müdürlüğünün ve güncel kılavuzun istediği belgeler kontrol edilmelidir.

Başvuru belgelerinde nelere dikkat edilmeli?

Eski sistemde uzun belge listeleri okuldan okula farklı anlatılabiliyordu. Güncel yaklaşımda en güvenli yöntem, MEB kılavuzundaki ekleri ve okul müdürlüğünün duyurusunu birlikte kontrol etmektir.

Genellikle dikkat edilmesi gereken belgeler şunlardır:

• Öğrenci ailesinin maddi durumunu gösteren beyanname
• Velinin ve varsa eşinin önceki yıla ait gelir durumunu gösteren belgeler
• Aile üyelerinin T.C. kimlik numarası ve doğum tarihi bilgileri
• Bakmakla yükümlü olunan farklı kişiler varsa buna ilişkin resmi belge veya mahkeme kararı
• Özel kontenjan veya kanunla tanınan hak varsa ilgili kanıtlayıcı belge

Ücretli çalışanlar için bordro veya kurumdan alınan gelir yazısı; esnaf ve serbest meslek sahipleri için vergi kayıtları; emekliler için emekli aylığını gösteren belgeler istenebilir. Belgelerin türü ve kapsamı başvuru yılına göre değişebileceği için okul müdürlüğünden güncel liste alınmalıdır.

Parasız yatılılık ve bursluluk yönetmeliği neden önemlidir?

Parasız yatılılık ve bursluluk işlemleri yalnızca sınav kılavuzuyla sınırlı değildir. Uygulamanın dayandığı ana çerçeve, Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmî Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliği ile belirlenir.

Bu yönetmelik; bursluluk, yatılılık, kontenjanlar, özel hak tanınan öğrenciler, bursun devamı ve kesilmesi gibi konuların temel dayanağıdır. Kılavuz ise ilgili yılın başvuru takvimini, sınıf düzeylerini, belge sürecini, sınav uygulamasını ve itiraz tarihlerini açıklar.

Pratik olarak şöyle düşünebilirsiniz:

• Yönetmelik: Genel kuralları belirler.
• Yıllık İOKBS kılavuzu: O yılın uygulama ayrıntılarını açıklar.
• Okul müdürlüğü: Başvuruyu ve belge kontrolünü yürütür.

Sınavda kaç soru var ve hangi dersler soruluyor?

2026 İOKBS uygulamasında tüm sınıf düzeyleri için 80 soru ve 100 dakika süre belirlenmiştir. Sınav tek oturum olarak uygulanmıştır.

Soru dağılımı sınıf düzeylerine göre şu ana gruplara ayrılır:

Bu bilgi, eski yazılarda görülebilen “100 soru, 120 dakika” anlatımından farklıdır. Bu nedenle hazırlık yaparken eski PYBS kaynakları yerine güncel İOKBS kılavuzu ve MEB’in yayımladığı soru kitapçıkları dikkate alınmalıdır.

2026 bursluluk sınavı ne zaman yapıldı?

2026 İOKBS takvimine göre başvurular 9 Şubat – 11 Mart 2026 tarihleri arasında alınmış, sınav 26 Nisan 2026 Pazar günü saat 10.00’da yapılmıştır. Sınav sonuçlarının 1 Haziran 2026 tarihinde MEB’in resmî internet adresinden ilan edilmesi planlanmıştır.

2026 için özet takvim:

Sınav giriş belgesi, sınav yeri ve belge alma adımları ayrı bir işlem niyetidir. Bu konuda ayrıntılı anlatım için Zovovo’daki 2026 İOKBS giriş belgesi rehberine bakabilirsiniz.

Bursluluk sınavı sonuçları ve itiraz süreci nasıl takip edilir?

Bursluluk sınavı sonuçları MEB tarafından ilan edilir. Sonuçlar açıklandığında öğrencinin sınav sonucu, yerleştirme veya bursluluk hakkı gibi bilgiler resmî sistemler üzerinden kontrol edilmelidir.

2026 kılavuzunda sorulara, cevap anahtarlarına ve sonuçlara yapılacak itirazların; ilgili duyurunun yayımlanmasından itibaren 5 takvim günü içinde ÖDSGM’nin e-İtiraz bölümü üzerinden veya yazılı olarak yapılabileceği belirtilmiştir.

Burada iki noktaya dikkat etmek gerekir:

• Sonuç tarihi ve itiraz süresi yıldan yıla değişebilir.
• İtiraz için ücret, süre ve başvuru yöntemi ilgili yılın kılavuzuna göre kontrol edilmelidir.

Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için sınav tedbiri alınır mı?

Evet. Özel eğitim ihtiyacı olan öğrenciler için sınav tedbir hizmetleri MEBBİS-RAM modülü üzerinden yürütülür. 2026 kılavuzunda, sınav tedbir hizmeti alması gereken öğrencilerin tedbir bilgilerinin başvuru süresi bitmeden sisteme işlenmesinden veli ve okul müdürlüklerinin sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Bu nedenle öğrencinin özel gereksinim raporu, RAM kararı veya sağlık durumuna bağlı sınav tedbiri ihtiyacı varsa süreç son haftaya bırakılmamalıdır. Okul müdürlüğü ve rehberlik servisiyle erken iletişime geçmek gerekir.

Devlet parasız bursluluk sınavında sık yapılan hatalar

Bu sınavda sorun çıkaran hatalar genellikle sınav bilgisinden değil, başvuru ve belge sürecinden kaynaklanır.

En sık görülen hatalar şunlardır:

• Eski PYBS bilgilerine göre hareket etmek
• TEOG gibi kaldırılmış sistemlere dayanan eski anlatımları güncel sanmak
• 100 soru / 120 dakika gibi eski sınav bilgilerini kullanmak
• Aile gelirini yalnızca maaş üzerinden hesaplamak
• Kira, ek gelir veya emekli aylığı gibi gelirleri beyana katmamak
• Özel okul öğrencileri için resmî okula nakil şartını gözden kaçırmak
• Başvuru evrakını okul müdürlüğüne son gün teslim etmeye çalışmak
• Sonuç açıklandıktan sonra başvuru bilgilerinde düzeltme yapılabileceğini varsaymak

En güvenli yol, her yıl yayımlanan kılavuzu baştan sona kontrol etmek ve okul müdürlüğünün istediği belgeleri başvuru süresi içinde tamamlamaktır.

Kısa kontrol listesi: Başvuru yapmadan önce nelere bakılmalı?

• Öğrenci sınav kapsamındaki sınıfta mı?
• Öğrenci T.C. veya KKTC vatandaşı mı?
• Okul değiştirme cezası gibi başvuruya engel bir durum var mı?
• Aile gelir hesabı güncel kılavuzdaki sınırı aşıyor mu?
• Gelir belgeleri tam mı?
• Özel hak veya kontenjan belgesi gerekiyorsa hazır mı?
• Özel eğitim tedbiri gerekiyorsa RAM ve okul işlemleri tamamlandı mı?
• Başvuru okul müdürlüğü tarafından elektronik ortamda onaylandı mı?
• Sınav giriş belgesi ve sınav yeri MEB duyurusundan kontrol edildi mi?

Bu liste, başvurunun resmî onay yerine geçmez; ancak veli ve öğrencinin okul müdürlüğüyle görüşmeden önce eksikleri görmesini kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Dış Kaynaklar

• MEB ÖDSGM – 2026 İOKBS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu PDF
• MEB ÖDSGM – 2026 İOKBS Sıkça Sorulan Sorular Duyurusu
• MEB ÖDSGM – 2026 İOKBS Soru Kitapçıkları ve Cevap Anahtarları
• Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmî Okullarda Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliği

Son Doğrulama ve Güncelleme Notu

Son güncelleme: 2026-05-07

• 2016 odaklı eski TEOG, eski tarih, eski tutar ve eski soru/süre bilgileri çıkarıldı.
• Sayfa, eski DPYB/PYBS aramalarını koruyacak şekilde güncel İOKBS rehberine dönüştürüldü.
• İlk ekranda kısa cevap ve yol haritası eklendi.
• Bursluluk ile parasız yatılılık farkı tabloyla netleştirildi.
• 2026 MEB kılavuzuna göre sınıf düzeyleri, soru sayısı, süre, başvuru ve sonuç takvimi güncellendi.
• Canlı işlem niyetleri yalnızca kısa açıklanıp ilgili giriş belgesi sayfasına köprü kuruldu.