Eserekli Ne Demek?

Eserekli, aklına geleni hemen yapma eğiliminde olan, ruh hâli ve davranışları çabuk değişebilen kişi için kullanılan bir sıfattır. Kelime genellikle “uçarı”, “anlık hevesle davranan”, “kararı sık değişen” anlamlarına yakındır; günlük dilde çoğu zaman hafif eleştiri veya tanımlama değeri taşır.

Eserekli hangi anlamda kullanılır?

Eserekli kelimesi, bir kişinin davranışlarında tutarlılık yerine ani isteklerin, geçici heveslerin veya değişken ruh hâlinin öne çıktığını anlatır. Bu nedenle daha çok insan, tavır, hâl ve davranış için kullanılır.

Başlıca anlam alanları şunlardır:

• Aklına eseni yapan: Bir düşünceye veya isteğe kapılıp hemen davranan kişi.
• Uçarı: Sonucunu uzun uzun değerlendirmeden hareket eden kişi.
• Değişken ruh hâlli: Duygusu, kararı veya tavrı kısa sürede değişebilen kişi.
• Hevesle yön değiştiren: Bir planı veya fikri aniden değiştirebilen kişi.

Kelime her bağlamda ağır bir hakaret sayılmaz. Söyleyiş biçimine göre şaka, sitem, hafif eleştiri veya kişilik özelliği tanımı olarak kullanılabilir.

Eserekli olmak ne demek?

Eserekli olmak, kişinin karar ve davranışlarında anlık heveslerin belirgin olması demektir. Bu ifade “ne yapacağı belli olmayan”, “bir anda karar değiştiren” veya “aklına geleni yapmak isteyen” kişiler için kullanılır.

Örnek ayrım:

• “Bugün eserekli davranıyor.” cümlesi, o günkü tavrın kararsız ve ani olduğunu belirtir.
• “Eserekli bir insan.” ifadesi, bu davranış biçiminin kişide daha genel bir özellik gibi görüldüğünü anlatır.

Bu kelime tıbbi veya psikolojik bir tanı adı değildir. Günlük dilde kullanılan niteleyici bir sıfattır.

Eserekli durum ne demek?

Eserekli durum, kişinin ya da ortamın kararsız, düzensiz, anlık değişen veya ne yöne gideceği belli olmayan hâlini anlatır. Burada “durum” kelimesi, ruh hâlini, davranış biçimini veya genel havayı belirtir.

Bu ifade şu durumlar için kullanılabilir:

• kararların sık değişmesi,
• davranışların plansız görünmesi,
• ruh hâlinin dalgalı olması,
• bir anda başka bir isteğe yönelme.

“Bugün eserekli bir durum var.” cümlesi, bağlama göre kişinin veya ortamın değişken ve dengesiz göründüğünü anlatabilir.

Eserekli durumumdan mütevellit ne demek?

“Eserekli durumumdan mütevellit” ifadesi, “değişken, uçarı veya anlık heveslere açık hâlimden dolayı” anlamına gelir. Buradaki mütevellit, “-den doğan, -den kaynaklanan, -den dolayı” anlamında kullanılır.

İfade parçalarına ayrıldığında anlamı şöyledir:

• eserekli durumum: değişken, uçarı veya aklına esene açık hâlim,
• mütevellit: bundan kaynaklanan, bundan dolayı olan.

Bu nedenle ifade, daha sade biçimde “bu değişken hâlim yüzünden” veya “uçarı ruh hâlimden dolayı” şeklinde açıklanabilir.

Eserikli mi, eserekli mi, estirikli mi?

Standart yazım eserekli biçimidir. “Eserikli” ve “estirikli” biçimleri çoğunlukla söyleyişe dayalı karışıklık veya yanlış yazım olarak görülür.

Kısa karar ölçütü:

• Bir kişinin uçarı, değişken veya aklına eseni yapan tavrı anlatılacaksa eserekli yazılır.
• “Eserikli” aramalarda görülen bir varyanttır; ancak açık ve standart kullanım için tercih edilmez.
• “Estirikli” kelimesi “eserekli” anlamında doğru yazım kabul edilmez.
• “Esirikli” biçimi de eserekli kelimesiyle karıştırılabilen bir söyleyiş/yazım varyantıdır.

Doğru kullanım: “Eserekli tavırları yüzünden plan yapmak zorlaşıyor.”

Eserli insan ne demek?

“Eserli insan” ifadesi bazı konuşma biçimlerinde “eserekli insan” anlamına yakın kullanılabilir. Bu kullanımda anlatılmak istenen kişi, fikri veya davranışı çabuk değişebilen, ani karar verebilen kişidir.

Ancak değişken ruh hâli ve aklına eseni yapma anlamı açık biçimde verilmek isteniyorsa eserekli insan daha doğru ve anlaşılır bir ifadedir. “Eserli” kelimesi bağlama göre farklı anlamlar taşıyabileceği için belirsizlik oluşturabilir.

Esereklenmek ne demek?

Esereklenmek, eserekli bir hâle bürünmek; ani bir hevesin, düşüncenin veya ruh hâlinin etkisine kapılmak anlamında kullanılır. Konuşma dilinde “birden heveslenmek”, “aklına esene yönelmek” anlamlarına yakındır.

Örnekler:

• “Birden esereklendi ve yola çıkmak istedi.”
• “Esereklenip bütün planı değiştirdi.”
• “Dün sakin görünüyordu, bugün yine esereklendi.”

Bu örneklerde kararın uzun değerlendirme sonucu değil, ani bir istekle ortaya çıktığı anlatılır.

Eserekli hangi yöreye ait?

Eserekli, Türkiye Türkçesinde konuşma dili ve yöresel kullanım rengi taşıyan bir kelime olarak bilinir. Ağızlarda “eserüklü” gibi ses değişikliğine uğramış biçimlerle de karşılaşılabilir.

Kelime bazı kullanımlarda Kastamonu ağzıyla ilişkilendirilir; ancak eserekli için “yalnızca tek bir yöreye aittir” demek kesin bir dil bilgisi hükmü değildir. Yöresel kelimeler farklı ağızlarda küçük ses değişiklikleriyle yaşayabilir.

Standart yazıda ve genel anlam açıklamasında tercih edilen biçim esereklidir.

Eserekli TDK’de nasıl açıklanır?

Eserekli kelimesinin sözlük anlamı, “kendini aklına gelen şeyin etkisine bırakan, aklına geleni tutturan kişi” anlam alanına yakındır. Güncel karşılık ve ağız kullanımları için Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük ve aynı arama sistemi içindeki derleme sözlüğü kayıtları kontrol edilebilir.

Sözlük anlamı, kelimenin gündelik kullanımını açıklamaya yarar. Eserekli kelimesi bir hastalık, klinik tanı veya kesin kişilik sınıflandırması adı değildir.

Eserekli kelimesi örnek cümlede nasıl kullanılır?

Eserekli kelimesi genellikle kişi, tavır, hâl veya davranışla birlikte kullanılır.

Örnek cümleler:

• “Eserekli davranışları yüzünden karar vermesi zaman alıyor.”
• “Bugün biraz eserekli; önce gitmek istedi, sonra vazgeçti.”
• “Aklına geleni hemen yapan eserekli biri olarak tanınır.”
• “Bu kadar eserekli olmak planları zorlaştırabilir.”
• “Eserekli hâli, konuşmanın yönünü bir anda değiştirdi.”

Bu cümlelerde kelime, kişinin değişkenliğini ve ani davranış eğilimini belirtir.

Eserekli ile esriklik aynı şey mi?

Eserekli ile esriklik aynı anlama gelmez. Eserekli, aklına eseni yapan, uçarı ve değişken davranışlı kişiyi anlatır. Esrik ve esriklik ise sarhoşluk, kendinden geçme veya coşkunluk anlam alanına giren ayrı kelimelerdir.

Bu nedenle “eserekli insan” ile “esrik insan” aynı anlamda kullanılmamalıdır.

Benzer kelime anlamları

Kelime anlamı ve kullanım bağlamı arayanlar için şu açıklamalar da ilgili olabilir: Saire ne demek?, Opsiyonel ne demek?, Feminen ne demek? ve Senpai ne demek?.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük
• Türk Dil Kurumu Derleme Sözlüğü