Birleşmiş Milletler (BM) Gerçekten Etkisiz Mi?

Birleşmiş Milletler (BM) etkili bir mekanizma mı? Önce bu soruya yanıt vermeden BM’nin geçmişine gitmek gerekiyor. 24 Ekim 1945 tarihinde ABD merkezli olarak kurulan Birleşmiş Milletler (BM) bugüne kadar dünyanın güvenle ve huzur içerisinde 2020’ye gelebilmesinde önemli roller üstlendi. Çok sayıda insanın ölümünü, çok sayıda insanın adaletsizlik karşısında yok olmasının önüne geçti. Herhangi bir ülkenin diktatör yönetimlerine bile aktif olarak mücadele edebilecek mekanizmaya sahip olan BM, son yıllarda bazı ülkelere yönelik aktif bir mücadele içerisine girmediği için etkisi ve nedeni söz konusu sorulur oldu. Birleşmiş Milletler (BM) amacı resmî olarak şöyle açıklanmaktadır: ”Dünya barışını, huzurunu ve güvenliğini temin etmek, bunları garanti altına almak ve barışı tesis etmektir.”

Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde birçok yapı var

Birleşmiş Milletler (BM) sadece BM değil. Gıdadan sağlığa, savunmadan yardıma kadar birçok farklı mekanizma Birleşmiş Milletler bütçesi tarafından kontrol ediliyor. Bu yapıların her biri kendi alanlarında ABD merkezli olarak ve tüm dünya genelinde Birleşmiş Milletler (BM) elçileri tarafından aktif bir yapı halinde yönetiliyor ve merkezi yöneticiler, BM üyesi 192 ülke tarafından kontrol altında tutuluyor.

No	Kısaltılmışı	Bayrak	Kuruluş	Merkez	Başkan	Kurulduğu Yıl
1	FAO		Gıda ve Tarım Örgütü	Roma, İtalya	José Graziano da Silva	1945
2	IAEA		Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu	Viyana, Avusturya	Yukiya Amano	1957
3	ICAO		Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü	Montreal, Kanada	Raymond Benjamin	1947
4	IFAD		Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu	Roma, İtalya	Kanayo Nwanze	1977
5	ILO		Uluslararası Çalışma Örgütü	Cenevre, İsviçre	Guy Ryder	1919
6	IMO		Uluslararası Denizcilik Örgütü	Londra, Birleşik Krallık	Koji Sekimizu	1948
7	IMF		Uluslararası Para Fonu	Washington, ABD	Christine Lagarde	1945
8	ITU		Uluslararası Telekomünikasyon Birliği	Cenevre, İsviçre	Houlin Zhao	1947
9	UNESCO		Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü	Paris, Fransa	Irina Bokova	1946
10	UNIDO		Birleşmiş Milletler Endüstriyel Gelişme Örgütü	Viyana, Avusturya	Li Yong	1967
11	UNWTO		Dünya Turizm Örgütü	Madrid, İspanya	Taleb Rifai	1974
12	UPU		Dünya Posta Birliği	Bern, İsviçre	Bişar Abdirahman Hüseyin	1947
13	WB		Dünya Bankası	Washington, ABD	Jim Young Kim	1945
14	WFP		Dünya Gıda Programı	Roma, İtalya	Ertharin Cousin	1963
15	WHO		Dünya Sağlık Örgütü	Cenevre, İsviçre	Margaret Chan	1948
16	WIPO		Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü	Cenevre, İsviçre	Francis Gurry	1974
17	WMO		Dünya Meteoroloji Örgütü	Cenevre, İsviçre	Alexander Bedritsky	1950

Tüm bu kurumlar sürekli olarak dünya barışını, geleceğini ve güvenliğini tesis etmekle sınırlı kalmıyor; İnsanların güvenli su, gıda ve sağlık hizmetlerine erişmesinde bazı hükümetlerin atmak istediği adımları bile önleyebiliyor. Örneğin herhangi bir ülkede gıda konusunda resmî kurumlar ‘ülke genelinde tüm gıdalar çok güvenlidir’ açıklamasını ‘yalan’ bir şekilde yapıyor. Ancak tüm dünya BM tarafından yapılan resmî açıklamalara ve istatistiklere bakıyor. BM her yıl birçok farklı konuyu raporluyor ve istatistik tutuyor.

İnsan Hakları Konseyi

BM bünyesinde yer alan İnsan Hakları Konseyi çok önemli bir görev üstleniyor. Tüm dünyada hangi ülkede vatandaşları şiddet gördüğü, devlet şiddetine maruz kaldığı veya baskı altında kaldığı gibi insan haklarını ihlal eden ülkelere dair veriler tutuyor ve bunları yayınlıyor. Gelişmiş ülkeler bugün güven, huzur ve barışı kendi kendine temin ederken, gelişmeye devam eden Ortadoğu ülkeleri ise barış, huzur ve güveni kendi kendine tesis edemiyor veya etmek istemiyor. Bu nedenle bu tür kurumların önemi oldukça fazla. 192 ülkenin tek çatı altında toplandığı BM Genel Kurulu’da bu yönüyle önemli.

Uluslararası kurumların etkisini değerlendirirken Avrupa Birliği gibi bölgesel yapıların üyelik kriterlerini de ayrı düşünmek gerekir. Bu konu için Türkiye neden Avrupa Birliği’ne kabul edilmiyor yazısı iyi bir devamdır.